Sporysz zbóż i traw – choroba szkodliwie wpływająca na wielkość plonów i zdrowie

Sporysz na łanach zboża Sporysz zbóż

Sprawcą tej choroby jest grzyb buławinka czerwona Claviceps purpurea, którego stadium konidialnym jest Sphacelia segetum. Poraża ok. 400 gatunków roślin z rodziny Poaceae, przede wszystkim żyto, rzadziej jęczmień, pszenicę, pszenżyto i gatunki traw. Buławinka to forma przetrwalnikowa sporyszu, zimuje w glebie w postaci przetrwalników, które na wiosnę kiełkują. Rozprzestrzeniają się z wiatrem i przez owady, infekują wyłącznie rozwinięte kwiaty. Rozwojowi choroby i infekcjom sprzyjają głównie wilgotne i deszczowe lata.

Objawy

Podczas kwitnienia na kłosach pojawiają się wycieki, jest to słodka, żółtawa ciecz zwana rosą miodową. Krople tej kleistej substancji dość ciężko dojrzeć. W fazie dojrzewania w kłoskach, w miejscu niektórych ziarniaków, wyrastają brunatnofioletowe, rogalikowate twory – sklerocja, które osiągają długość od kilku mm do 6 cm. Przetrwalniki te są wewnątrz białe, ich wielkość zależy od gatunku rośliny żywicielskiej oraz liczby zainfekowanych kłosków. Część sklerocjów odpada z kłosów podczas zbiorów, reszta na nich pozostaje.

Szkodliwość

Buławinka czerwona powoduje znaczne obniżenie plonu, lecz istotniejszą szkodliwością jest obecność w nim sklerocjów. Zawierają one bowiem toksyczne alkaloidy niebezpieczne dla organizmów stałocieplnych. Substancje te działają negatywnie na centralny system nerwowy, powodując występowanie drgawek mięśniowych, utratę czucia, zaburzenia przewodu pokarmowego i zaburzenia psychiczne (halucynacje). Ponadto zawarte w sklerocjach alkaloidy mogą wywoływać poronienia. Zanieczyszczone ziarno w ilości większej niż 0,1 proc. nie nadaje się do produkcji pasz ani etanolu, taka ilość jest szkodliwa i trująca dla organizmu zwierzęcego i ludzkiego.

Zapobieganie i zwalczanie

  • wysiewanie ziarniaków wolnych od sklerocjów
  • zaprawianie ziarna siewnego
  • terminowy siew zbóż
  • prawidłowe i staranne zabiegi agrotechniczne, przede wszystkim przyorywanie resztek pożniwnych za pomocą głębokiej orki
  • zrównoważone nawożenie azotem
  • zmianowanie roślin, rotacja upraw (sklerocja przeżywają jedynie około roku w glebie)

 

Autor: Joanna Żołnierkiewicz, inż. ogrodnictwa

Bibliografia:

Fiedorow Z., Weber Z., „Choroby roślin uprawnych”, Wyd. Medix Plus, Poznań 1998 r., s. 50.

Hołubowicz-Kliza G., Korbas M., „Rolniczy atlas chorób”, Wyd. IUNG-PIB, Puławy 2012 r., s. 305.

Kalinowski M., „Zdrowy łan po zaprawie [w:] „Tygodnik Poradnik Rolniczy”, nr 33/2013 r., s. 34.

Kalinowski M., „Kto winny za sporysz?” [w:] „Tygodnik Poradnik Rolniczy”, nr 39/2013 r., s. 18.

Korbas M., Danielewicz J., „Fusarium na kłosie” [w:] „Rolnik Dzierżawca”, nr 12/2012 r., s. 73.

Kryczyński S. (red.), „Choroby roślin w uprawach rolniczych”, wyd. SGGW, Warszawa 2010 r., s. 92–93.

Kryczyński S., Weber Z. (red.), „Fitopatologia” tom 2, PWRiL, Warszawa 2011 r., s. 272–274.

ROŚLINY WCALE NIE TAKIE ZNANE! SPRAWDŹ SIĘ W NIECODZIENNYCH PYTANIACH

[1/10] Które drzewo w średniowiecznej Europie było czczone jako symbol boga piorunów?

Dodaj komentarz

Rynek Rolny to pierwszy profesjonalny branżowy portal rolniczy z giełdą rolną. Darmowe ogłoszenia rolnicze i aktualne ceny produktów rolnych. Sprzedawaj i Kupuj z nami!

Grochowska 341 lok. 69
03-822 Warszawa, Polska

Telefon: 790 025 265, 790 540 404

Email: kontakt [małpa] rynek-rolny.pl

Newsletter

Fundusze Europejskie – dla rozwoju innowacyjnej gospodarki