Rzepak ozimy - wymagania, uprawa, odmiany i agrotechnika

Rzepak ozimy Rzepak ozimy

Rzepak ozimy jest rośliną typu oleistego, należącej do formy biennis czyli ozimej. Odznacza się wysoką zwartością tłuszczu w nasionach, które wykorzystywane są do produkcji oleju przeznaczanego na cele konsumpcyjne i przemysłowe. Może być również wykorzystywany na cele energetyczne. Forma ozima jest częściej uprawiana w Polsce niż jara. W kraju uprawia się też odmiany hybrydowe, które mają około 25% udziału w zasiewach rzepaku.

Odmiany

Rzepak można podzielić na odmiany tradycyjne (NN) i jakościowo ulepszone. Odmiany tradycyjne odznaczają się dużą ilością kwasu erukowego i glukozynolanów, jednak nie są już uprawiane. Do odmian jakościowo ulepszonych zaliczamy odmiany jednozerowe („0”) i podwójnie ulepszone („00”). Obecnie uprawia się odmiany podwójnie ulepszane, które są praktycznie pozbawione kwasu erukowego, a w nasionach gromadzą niewielkie ilości glukozynolanów. Prowadzone są prace hodowlane nad odmianami potrójnie ulepszanymi.

W Krajowym Rejestrze znajduję się aktualnie 109 odmian rzepaku ozimego, które różnią się między sobą wielkością i jakością plonu nasion oraz zimotrwałością.

Aktualnie hodowla nowych odmian rzepaku ozimego zmierza do obniżania zawartości glukozynolanów, które ograniczają przyswajalność białka. Prace odbywają się również w kierunku zwiększenia strawności i wartości energetycznej roślin rzepaku poprzez zmniejszenie zawartości włókna. Dodatkowo hodowcy pracują nad podniesieniem potencjału plonowania roślin, nad zwiększeniem ich odporności na stresy abiotyczne i biotyczne oraz nad poprawą cech, które odpowiadają za osypywanie się nasion i wyleganie roślin.

Cechy charakterystyczne

Rzepak wytwarza cienki, palowy system korzeniowy, który może wrastać nawet do 200 cm w głąb gleby. Na wiosnę budowa roślin rzepaku jest inna niż w okresie jesiennym. Rośliny wytwarzają rozetę składającą się z 8-10 liści z pąkiem wierzchołkowym umieszczonym maksymalnie 4 cm nad powierzchnią gleby. Pierwszy liść formy ozimej jest nieowłosiony lub tylko w niewielkim stopniu, np. posiada 5 włosków. Łodyga pędu generatywnego jest obficie ulistniona oraz silnie rozwinięta, może osiągać wysokość do 1,5 m, a u podstawy może być zdrewniała. Ma ona błękitnozielony kolor, ponieważ jest pokryta woskowym nalotem. W okresie wiosennym rzepak rozwija wysoka łodygę, która jest rozgałęziona. Liście są nieowłosione i mają sino-zieloną barwę. Kwiatostanem jest luźne grono, które składa się z 20-50 kwiatów. Kwiaty są obcopylne i mają żółty kolor, a owocem jest wielonasienna łuszczyna.

Nasiona rzepaku są drobne, kuliste. Masa 1000 nasion wynosi 4,5-6,0 g. W nasionach mogą występować glukozynolany, które są niepożądane. Jednak współcześnie uprawiane odmiany są podwójnie ulepszane i głównie zawierają kwas oleinowy, kwas linolowy i linolenowy, a zawartość kwasu erukowego jest niewielka. Olej rzepakowy jest jadalnym olejem półschnącym, który odznacza się dużą trwałością w wyższych temperaturach.

Wykorzystanie

Olej rzepakowy najczęściej wykorzystywany jest w żywieniu człowieka. Jest on bogaty w jednonienasycone kwasy tłuszczowe i może być wykorzystywany do prawidłowego żywienia. Nadaje się do obróbki termicznej podczas przygotowywania posiłków i można nim zastępować tłuszcze pochodzenia zwierzęcego.

W żywieniu zwierząt można wykorzystywać poekstrakcyjną śrutę rzepakową, wytłoki oraz całe nasiona rzepaku. Są one dobrym źródłem wysokowartościowego białka, o dobrym składzie aminokwasowym. Odznacza się on wysoką zawartością aminokwasów egzogennych np. lizyny, cystyny i tryptofanu. Niestety część białka jest silnie związana z włóknem, a w związku z tym nie jest trawiona przez zwierzęta monogastryczne (drób i trzodę chlewną).

Nasiona rzepaku mogą być również przetwarzane na biopaliwo, które jest wykorzystywane w silnikach wysokoprężnych. Oprócz tego nasiona rzepaku mogą służyć do produkcji: olejów i smarów, powłok ochronnych (np. farby olejne), środków powierzchniowo czynnych (np. mydła), ekologicznych rozpuszczalników czy ekologicznych wykładzin podłogowych.

Słoma rzepaku może być przyorywana na polu i służyć jako źródło próchnicy oraz składników pokarmowych lub być wykorzystywana na cele energetyczne.

czytaj dalej...

ROŚLINY WCALE NIE TAKIE ZNANE! SPRAWDŹ SIĘ W NIECODZIENNYCH PYTANIACH

[1/10] Które drzewo w średniowiecznej Europie było czczone jako symbol boga piorunów?

Komentarzy (2)

  1. rolnik

    dobrze sie zapowiada moj rzepak, ale teraz mam sie na bacznosci przed sucha zgnilizna. Oj za ciepla byla jesien i zima. czym zapobiegacie? caryx, tebu, toprex?

  2. stachu

    Tebu nie polecam, za slaby...

Dodaj komentarz

Rynek Rolny to pierwszy profesjonalny branżowy portal rolniczy z giełdą rolną. Darmowe ogłoszenia rolnicze i aktualne ceny produktów rolnych. Sprzedawaj i Kupuj z nami!

Sulejkowska 56/58 lok 215
04-157 Warszawa, Polska

Telefon: 790 025 265, 790 540 404

Email: kontakt [małpa] rynek-rolny.pl

Newsletter

Fundusze Europejskie – dla rozwoju innowacyjnej gospodarki